izlozbekalendar

Detalji živopisa katedrale grada Prizrena, Bogorodice Ljeviške

Izložbom Detalji živopisa katedrale grada Prizrena, Bogorodice Ljeviške, Narodni muzej u Beogradu gostuje u Kulturnom centru Srbije u Parizu od 03. novembra do 10. decembra 2017. godine.

Kopije malog formata slikarstva iz Ljeviške, koje su izradili kopisti fresaka Zdenka i Branislav Živković, izvedene su sa osnovnim ciljem da prenesu izražajnu likovnost srednjovekovnog majstora, preko motiva koje se često ne zapažaju u okviru kompleksnih scena. U opusu koji se sastoji od 148 kopija malog formata, odjekne slikarstvo i po vertikali hrama, od Hrista Pantokratora do zone stojećih figura, kao i po horizontali, od oltara do učenih tema spoljne priprate. Kustos Galerije fresaka Narodnog muzeja, dr Bojan Popović, napravio izbor od 30 eksponata, koji čine izložbu u Parizu. Iako na drugi način predočeno i u ponovljenom slikarstvu prikazano, iz odabranih detalja blesne celina slikarstva prizrenske katedrale.

Bogorodica Ljeviška je složeno zdanje kompleksnog rasporeda i  razuđenih svodova, tipa upisanog krsta sa pet kupola i zvonika na zapadnoj fasadi. Saborna je crkva Prizrena, jedne od prestonica srednjovekovne Srbije. Bogat izbor tema bio je naglašen kako veličinom hrama, tako i vremenom nastanka slikarstva. Naime, 1310-1313 godina, kada se oslikava Bogorodica Ljeviška, vreme je narativnog stila u kojem vlada težnja ka detaljnom ilustrovanju teksta. Dinamična slika, jakih svetlo tamnih odnosa, ostvarena je od strane radionice čiji je protomajstor Mihailo, sin Evtihijev, iz umetničke porodice Astrapa pomenut u natpisu u priprati hrama.

Značaj čudesnog prožima hram. Od Hrista Pantokratora spušta se osam zrakova, među kojima su anđeli koji spuštaju tekstove sa rečju Božjom prorocima. U kaloti kupole sveta Sofija, personifikacija Božije premudrosti nadahnjuje jevanđeliste. Svećonosci i sveće približavaju gledaocu transcendalni svet. U sagledavanju programa svetle, kao posebne, retke vrednosti pojedine scene i cilusi, naročito spoljne priprate. Pored personifikacija sreću se i praobrazi, praslike Bogorodice i Hrista, poput praobraza Hristovog predstavljenog  u punom svetlu, mandorli, u vidu zvezde kraj proroka Varlaama. Razvijene propovedi Jovana Preteče ukazuju na dve stalno prisutne ravni – teološka istančanost se ukršta sa svakodnevnim. Neofiti, novokrštene duše su predstavljene kao dečaci i mladići koji nagi, skokom u vodu bivaju inicirani.

Dana 17. marta 2004. godine postadala je pored drugih crkava na Kosovu, usled vandalskog delovanja izgrednika albanske nacionalnosti, i Bogorodica Ljeviška. Osnovna šteta učinjena je njenim freskama, naročito onima u priprati i spratu priprate, oltaru,  kao i pojedinačnim predstavama. U svetlu tih tragičnih događaja, značaj postojanja i mogućnost izlaganja kopija fresaka, dragoceni su za očuvanje i upoznavanje posetilaca izložbe sa izuzetnom lepotom i značajem srednjovekovnog zidnog slikarstva.

Strašni sud, personifikacija, Bogorodica Ljeviška


« Povratak na događanja