omuzeju

Istorijat muzeja

Narodni muzej osnovan je ukazom ministra prosvete Jovana Sterije Popovića, 10. maja 1844. godine, kao Muzeum serbski, koji je na jednom mestu trebalo da sabere starine i da ih za potomstvo sačuva. Organizovan u prvim decenijama svog rada i kao ustanova zaštite i kao naučna, istraživačka ustanova, koja je konstituisala nacionalni identitet i bila presudan akter u razvoju zaštite baštine, Narodni muzej je ubrzo prerastao u zvaničnog reprezenta države i društva, svedočeći i o mogućoj snazi kulture i muzeja u Srbiji.

Intenzivnoj delatnost prikupljanja i razvoja zbirki, pridružen je ubrzo i raznovrstan istraživački rad, koji je preobrazio Muzej od skladišta prošlosti u prikazivački, demonstracioni izložbeni prostor. Međuratne godine dvadesetog veka dovele su do velike transformacije, u kojoj su izložbe, posebno međunarodne koje su se dinamično smenjivale, uz raznovrsnu istraživačku i izuzetnu izdavačku delatnost, postavile Muzej kao centar informacija o izuzetnom, o lepom, o posebnim vrednostima nacionalne, ali i evropske kulturne baštine.

Poslednjih decenija, bogata izložbena i izdavačka delatnost, kao i raznovrsni programi za publiku, u kojima nove tehnologije imaju posebno mesto, potvrdili su da je Narodni muzej važan centar komunikacije i izvor saznanja, otvoren, dinamičan i pristupačan muzej.

  1. 1844
    Ukazom načelnika ministarstva prosvete Jovana Sterije Popovića osnovan je Muzeum serbski – početak sistematskog prikupljanja i zaštite kulturne baštine u Srbiji
  2. 1848
    Prvi inventar muzeja – ukupno 79 rednih brojeva (novci, povelje i diplome, rukopisne i štampane knjige, stari pečati, alatke, posude, statue)
  3. 1850
    Muzeju predat portret Trajanovog oca, nađen u Kostolu
  4. 1853
    Ukazom kneza Aleksandra Karađorđevića uspostavlja se zvanje čuvara Narodnog muzeja. Postavljen prvi čuvar, Filip Nikolić
  5. 1862
    Prva evakuacija muzejskog fonda (24 sanduka) zbog oružanog napada Turaka
  6. 1864
    Uvećan muzejski fond zbirkama Društva srpske slovesnosti
  7. 1864
    Priređena prva muzejska postavka
  8. 1865
    Prva arheološka iskopavanja u Srbiji, na Rudniku
  9. 1871
    Muzejski fond broji 12869 predmeta raspoređenih u 19 odeljenja
  10. 1873
    Katarina Ivanović, prva srpska školovana slikarska, poklonila muzeju četiri svoja dela, a tri godine kasnije još sedam slika i 1000 forinti za njihovo održavanje
  11. 1873
    Uposlen Toma, prvi „pokazivač“ muzeja; muzej obišao 401 posetilac
  12. 1881
    Zakonom o Narodnoj biblioteci i muzeju, Narodni muzej je izdvojen kao samostalna ustanova
  13. 1882
    Postavljena prva tematska izložba Skulpture Petra Ubavkića
  14. 1882
  15. 1882
    Prva izložba slika Katarine Ivanović
  16. 1883
    Priređen Spisak sviju na gledanje izložene predmete u muzej – preteča muzejskog vodiča; muzejski fond izložen u 3 sobe
  17. 1883
    Otkupljene slike Anatom Đorđa Krstića i Vesela braća Uroša Predića
  18. 1886
    Kralj Milan Obrenović poklonio muzeju zbirku od 1352 primeraka srpskog srednjovekovnog novca i zapon humskog kneza Petra
  19. 1887
    Otkupljeni srebrni pojasevi iz Mramorca
  20. 1891
    Bertold Lipaj poklonio muzeju 70 slika mletačkih umetnika
  21. 1895
    Muzeju predata zaostavština Vuka Karadžića i slike Mine Karadžić
  22. 1895
    Istraživanje rimske grobnice u Brestoviku
  23. 1896
    Prva nabavka opreme za muzejsku fotolaboratoriju
  24. 1896
    Prvi put imenovan pomoćnik čuvara muzeja
  25. 1898
    Muzeju poklonjena čuvena kameja iz Kusadka sa predstavom cara Konstantina
  26. 1900
    Izdat prvi stručni katalog Opis stvari iz zaostavštine Vuka Stefanovića Karadžića, autor Mihailo Valtrović
  27. 1900
    Muzeju predat bronzani portret cara Konstantina
  28. 1900
    Muzeju poklonjen vredni Temnićki natpis
  29. 1904
    Prva Jugoslovenska izložba (umetnici iz Srbije, Hrvatske, Slovenije i Bugarske)
  30. 1904
    Otvorena prva muzejska postavka koja je predstavljala sve zbirke (Arheološko odeljenje sa lapidarijumom, Srednjevekovno odeljenje, Galerija slika, Vukova soba) i štampan novi katalog Spisak slika izloženih u galeriji Narodnog muzeja
  31. 1907
    Prvo zvanično evidentiranje broja posetilaca: 4298
  32. 1908
    Početak istraživanja izuzetnog neolitskog lokaliteta Vinča
  33. 1910
    Iz Narodnog muzeja završeno izdvajanje etnografskih i prirodnjačkih zbirki
  34. 1912
    Početak istraživanja Caričinog grada
  35. 1914-1918
    Prvi svetski rat – bombardovanje muzeja i devastacija muzejskog fonda, uništen čuveni Kličevački idol, nestao Arijadnin pehar
  36. 1923
    Muzej imao 10.380 posetilaca
  37. 1923
    Muzejska biblioteka broji 1243 naslova
  38. 1924
    Umetničko društvo Lada muzeju poklonilo zbirku crteža Novaka Radonića i zbirku litografija Anastasa Jovanovića
  39. 1924
    Početak sistematskih istraživanja lokaliteta Stobi, koje je trajalo u kontinuitetu do 1941. godine
  40. 1925
    U muzeju osnovan Grafički kabinet
  41. 1926
    Prva posleratna izložba u muzeju Retrospektiva slika Pavla Simića
  42. 1927
    Pri muzeju osnovana prva konzervatorsko-restauratorska laboratorija
  43. 1929
    Objavljeni Srpski spomenici, Pisani spomenici i Praistorijski spomenici
  44. 1930
    Edit Čester Biti poklonila muzeju sliku Kamija Pisaroa Trg ispred Francuskog pozorišta
  45. 1930
    Istraživanja Trebeništa, koja su trajala do 1933. godine
  46. 1931
    Grad Amsterdam poklonio muzeju 48 umetničkih dela
  47. 1932
    Otkupljena mermerna kopija Fidijine Atene partenos iz Herakleje
  48. 1933
    Pokrenut časopis Numizmatičar
  49. 1933
    Muzej ima 7 odeljenja, 3 laboratorije, 2 ateljea i 12 zaposlenih
  50. 1933
    Kralj Aleksandar Karađorđević donosi odluku o ustupanju kraljevskog Novog dvora za prestonički muzej
  51. 1935
    Uredbom o spajanju Istorijsko-umetničkog muzeja i Muzeja savremene umetnosti formiran je Muzej kneza Pavla
  52. 1935
    Miroslavljevo jevanđelje predato muzeju na dalje čuvanje i izlaganje
  53. 1935
    Otkupljena slika Ogista Renoara Kupačica
  54. 1936
    Muzej kneza Pavla otvoren za javnost 18. januara sa savremenom muzeološkom postavkom koja predstavlja i nacionalnu i evropsku baštinu
  55. 1936
    Izložba Moderno francuskog slikarstva gostuje u muzeju
  56. 1937
    Muzejski fond broji ukupno 250.000 predmeta, od toga 120.000 numizmata
  57. 1937
    Pokrenut časopis Umetnički pregled, koji je izlazio do 1941. godine
  58. 1938
    Izložba Italijanski portret kroz vekove gostuje u muzeju
  59. 1939
    Izložba Sto godina francuskog slikarstva. Od Davida do Sezana gostuje u muzeju
  60. 1939
    Muzej ima 15 zaposlenih
  61. 1939
    Na javnoj licitaciji u Parizu, muzej kupio Moneovu sliku Ruanska katedrala
  62. 1939-1945
    Drugi svetski rat; Muzej je bio sve vreme otvoren za posetioce,
  63. 1944
    Promena imena muzeja u Umetnički muzej
  64. 1945
    Priređena izložba Srpsko slikarstvo 18. i 19. veka povodom stogodišnjice muzeja
  65. 1946
    Muzej učestvuje u realizaciji izložbe Slikarstvo i vajarstvo naroda Jugoslavije 19. i 20. veka, koja gostuje u Rusiji, Čehoslovačkoj i Mađarskoj
  66. 1947
    Arheološka iskopavanja Dubravice, rimskog Marguma, trajala do 1950. godine
  67. 1949
    Primljena zbirka Eriha Šlomovića
  68. 1950
    Prva posleratna izložba iz programa međunarodne saradnje Radovi francuskih slikara 19. veka
  69. 1952
    Muzeju vraćen naziv Narodni muzej; centralni je muzej Srbije
  70. 1952
    23. maja muzej je svečano otvoren za javnost u zgradi na Trgu Republike koju je dobio 1951. godine, sa novom stalnom postavkom koja je poštovala hronološke principe
  71. 1953
    Prva tematska izložba u novom izložbenom prostoru – Srpska grafika 18. veka
  72. 1954
    Osnovano Prosvetno-pedagoško odeljenje, jedno od 9 odeljenja muzeja
  73. 1954
    Početak sistematskog istraživanja Kosmaja, koja je muzej vodio do 1978. godine
  74. 1956
    Univerzitet u Beogradu predao muzeju na čuvanje, obradu i izlaganje vredne numizmatičke zbirke Đorđa Vajferta i Filipa Ferarija, a 1959. i Ljubomira Kovačevića
  75. 1957
    Muzej imao 163.000 posetilaca
  76. 1957
    Prva pokretna edukativna izložba, Crteži i pasteli Moše Pijade gostuje po Srbiji
  77. 1957
    Početak istraživanja Novog Brda, koje je trajalo do 1962. godine
  78. 1958
    Pokrenut Zbornik radova Narodnog muzeja
  79. 1960
    Osnovano Društvo prijatelja Narodnog muzeja, prvi predsednik Krista Đorđević
  80. 1960
    Početak istraživanja izuzetnog neolitskog lokaliteta Pločnik
  81. 1960-1962
    Istraživanja Petrove crkve u Novom Pazaru
  82. 1961
    Božidar Marić poklonio muzeju slike Kamija Pisaroa, Ogista Renoara i Kamija Koroa
  83. 1962
    Izložba Konstantin Danil
  84. 1963
    Muzejski fond broji 195.688 predmeta
  85. do 1963
    Iz muzejskog fonda ustupljen znatan broj kulturnih dobara Vojnom muzeju, Muzeju grada Beograda, Muzeju Vuka i Dositeja, Istorijskom muzeju Srbije, Muzeju primenjene umetnosti, Galeriji fresaka, Muzeju savremene umetnosti
  86. 1964
    Zbog početka do sada jedine rekonstrukcije zgrade muzej zatvoren za posetioce
  87. 1964
    Zgrada u kojoj se muzej nalazi, podignuta po projektu arh. Nikole Nestorovića i Andre Stevanovića, proglašena za spomenik kulture
  88. 1965
    Pokrenuta edicija Klasicizam kod Srba, izašlo osam tomova
  89. 1966
    Muzej je svečano otvoren 7. jula s novom stalnom postavkom koncipiranom po estetskom principu
  90. 1966
    U muzeju gostuje izložba iz Holandije Vincent van Gog, koja je imala preko 300.000 posetilaca
  91. 1967
    Restitucija Arijadninog pehara iz državnog muzeja Šarlotenburg u Berlinu
  92. 1967
    Ljubica Luković poklonila legat Nadežde i Rastka Petrovića
  93. 1968/69
    Prve izložbe muzeja koje gostuju u inostranstvu: Srpsko slikarstvo između dva rata, u Nemačkoj, i Neolit centralnog Balkana, u Velikoj Britaniji, Danskoj i Nemačkoj
  94. 1969
    Povodom 125-godišnjice muzeja otvorene izložbe Srednjovekovna umetnost u Srbiji i Kroz istoriju Narodnog muzeja
  95. 1971
    Organizacija velike izložbe Umetnost na tlu Jugoslavije (od praistorije do danas), u Parizu
  96. 1971-1991
    Đorđe i Lala Lučić-Roki poklonili zbirku slika i umetničkih predmeta
  97. 1972
    Muzejski fond broji oko 200.000 predmeta
  98. 1973
    U sastav muzeja ulazi Galerija fresaka, osnovana 1951. godine
  99. 1975
    Otvoren Spomen muzej Nadežde i Rastka Petrovića
  100. 1976
    Milojko i Sofija Dunjić poklanjaju muzeju svoju arheološku zbirku
  101. 1976
    Prva izložba likovnih radova učenika Likovno proleće ustanovljena povodom Dana muzeja, održavana do 2002. godine
  102. 1977
    Početak sistematskih istraživanja rimskog utvrđenja Dijana, koje traje i danas
  103. 1978
    Muzej Lepenski Vir otvoren pored izmeštenog lokaliteta Lepenski Vir
  104. 1979
    Muzeju priključen Muzej Vuka i Dositeja, osnovan 1949. godine
  105. 1980
    Izložba radova centra za konzervaciju, prva te vrste u Srbiji
  106. 1980
    Zaostavština Ljubomira Micića predata muzeju
  107. 1983
    U muzeju gostuje izložba Majstori svetskog slikarstva iz zbirke A. Hamera
  108. 1985
    Krista Đorđević poklonila slike jugoslovenskih autora
  109. 1985
    Jovan Smodlaka poklonio slike jugoslovenskih autora
  110. 1988
    slike jugoslovenskih i evropskih umetnika poklonili Arso i Vojka Milatović
  111. 1988/89
    Izložba Antički portret u Jugoslaviji gostuje u Moskvi, Frankfurtu, Madridu i Barseloni
  112. 1991
    Prva izložba za slepe i slabovide Beogradska skulptura 1900-1950
  113. 1994
    Muzejski fond broji oko 300.000 kulturnih dobara
  114. 1996
    Otvoren Arheološki muzej Đerdapa u Kladovu, koji predstavlja rezultate istraživanja velikog međuinstitucionalnog projekta Đerdap
  115. 1996
    Četiri dana nakon što je ukradena, vraćena Renoarova Kupačica; sa stalne postavke povučena dela iz Zbirke strane umetnosti
  116. 1996
    Centralni registar pokretnih kulturnih dobara muzeja Srbije – početak primene novih tehnologija u stručno-naučnoj obradi kulturnih dobara
  117. 1997
    Izložba Pjer Ogist Renoar iz zbirki Nardonog muzeja
  118. 1998
    Izložba Nadežda Petrović: put časti i slave
  119. 1999
    Zbog NATO bobmardovanja povučena stalna postavka muzeja
  120. 2002
    Izložba Od Lepenskog Vira do moderne umetnosti, pod pokroviteljstvom premijera Zorana Đinđića, u okviru kampanje za obnovu muzeja
  121. 2002
    Od 1945. do 2002. godine Narodni muzej je objavio 433 publikacija, kataloga izložbi, kataloga zbirki, monografija, časopisa, vodiča i drugo
  122. 2003
    Povučena stalna postavka zbog katastrofalnih uslova, mikroklimatskih i bezbednosnih
  123. 2004
    Izložbu Impresivno! za 10 dana videlo 45.000 posetilaca
  124. 2004
    Osnovan Dečiji klub Narodnog muzeja; do danas u aktivnostima učestvovalo preko 1000 dece i mladih
  125. 2004
    Početak sistematskog istraživanja Šalitrene pećine, izuzetnog paleolitskog lokaliteta
  126. 2005
    Formirano Odeljenje za preventivnu zaštitu
  127. 2005
    Miroslavljevo jevanđelje uvršteno je na listu UNESKO Pamćenje sveta
  128. 2005/2006
    Izložba Nepoznata priča o modernoj umetnosti gostuje u sedam gradova Japana, preko 300.000 posetilaca
  129. 2005
    Dragoslav Damjanović darovao muzeju svoju umetničku zbirku od 222 slika i grafika
  130. 2006
    Kompletirana elektronska baza celokupnog muzejskog fonda
  131. 2006
    U muzeju gostuje izložba iz Luvra, U dodiru s antikom, kojom muzej počinje da sprovodi standarde pristupačnosti
  132. 2006
    Vlada Republike Italije dodelila je Narodnom muzeju medalju za saradnju u oblasti kulture
  133. 2006-2007
    Sve zbike muzeja konzervatorski pregledane, barkodirane, spakovane i pripremljene za selidbu
  134. 2007
    Muzej gostuje u Italiji, u Komu, sa izložbom Impresionisti, simbolisti i avangarda, u Italiji, u Adriji, sa izložbom Balkan. Antička civilizacija između Dunava i Jadranskog mora i u Zagrebu, Hrvatska, sa izložbom 100 vrhunskih dela hrvatske umetnosti iz Narodnog muzeja; dela iz muzeja videlo preko 200.000 posetilaca
  135. 2008
    Izložba Vinča – praistorijska metropola, u saradnji sa Muzejom grada Beograda, Filozofskim fakultetom i Galerijom Srpske akademije nauka i umetnosti
  136. 2009
    Prva velika izložba nacionalne umetnosti novog veka Vek srpske umetnosti. 1850-1950, pod pokroviteljstvom predsednika Rumunije i Srbije, gostuje u Bukureštu
  137. 2009
    Muzejski fond ima 400.000 predmeta
  138. 2010
    Izložba 100 godina srpske umetnosti imala je 100.000 posetilaca za 45 dana
  139. 2010
    Izložbu Paja Jovanović videlo je 160.000 posetilaca za tri meseca trajanja
  140. 2010
    U predsedničkoj palati Kvirinal, u Rimu, gostovala izložba Italija i konzervacija veličanstvenog kratera, pod pokroviteljstvom predsednika Italije i Srbije
  141. 2011
    Na izložbi Poklon zbirka Dragoslava Damjanovića predstavljen ovaj izuzetan dar
  142. 2011
    Završena rekonstrukcija Muzeja Lepenski Vir, po projektu arh. Siniše Temerinskog i Marije Jovin. od juna otvoren Centar za posetioce – Muzej Lepenski Vir
  143. 2011
    Muzej je realizovao 34 izložbe u Narodnom muzeju i u drugim prostorima u Beogradu, Srbiji i inostranstvu, koje su imale 187.323 posetilaca