Narodni muzej osnovan je ukazom ministra prosvete Jovana Sterije Popovića, 10. maja 1844. godine, kao Muzeum serbski, koji je na jednom mestu trebalo da sabere starine i da ih za potomstvo sačuva. Organizovan u prvim decenijama svog rada i kao ustanova zaštite i kao naučna, istraživačka ustanova, koja je konstituisala nacionalni identitet i bila presudan akter u razvoju zaštite baštine, Narodni muzej je ubrzo prerastao u zvaničnog reprezenta države i društva, svedočeći i o mogućoj snazi kulture i muzeja u Srbiji.

Intenzivnoj delatnost prikupljanja i razvoja zbirki, pridružen je ubrzo i raznovrstan istraživački rad, koji je preobrazio Muzej od skladišta prošlosti u prikazivački, demonstracioni izložbeni prostor. Međuratne godine dvadesetog veka dovele su do velike transformacije, u kojoj su izložbe, posebno međunarodne koje su se dinamično smenjivale, uz raznovrsnu istraživačku i izuzetnu izdavačku delatnost, postavile Muzej kao centar informacija o izuzetnom, o lepom, o posebnim vrednostima nacionalne, ali i evropske kulturne baštine.

Poslednjih decenija, bogata izložbena i izdavačka delatnost, kao i raznovrsni programi za publiku, u kojima nove tehnologije imaju posebno mesto, potvrdili su da je Narodni muzej važan centar komunikacije i izvor saznanja, otvoren, dinamičan i pristupačan muzej.

1844
Ukazom načelnika Ministarstva prosvete Jovana Sterije Popovića osnovan je Muzeum serbski – početak sistematskog prikupljanja i zaštite kulturne baštine u Srbiji
1848
Prvi inventar muzeja – ukupno 79 rednih brojeva (novci, povelje i diplome, rukopisne i štampane knjige, stari pečati, alatke, posude, statue)
1850
Muzeju predat portret Trajanovog oca, nađen u Kostolu
1853
Ukazom kneza Aleksandra Karađorđevića uspostavlja se zvanje čuvara Narodnog muzeja. Postavljen prvi čuvar, Filip Nikolić
1862
Prva evakuacija muzejskog fonda (24 sanduka) zbog oružanog napada Turaka
1864
Uvećan muzejski fond zbirkama Društva srpske slovesnosti
1864
Priređena prva muzejska postavka
1865
Prva arheološka iskopavanja u Srbiji, na Rudniku
1871
Muzejski fond broji 12.869 predmeta raspoređenih u 19 odeljenja
1873
Katarina Ivanović, prva srpska školovana slikarska, poklonila muzeju četiri svoja dela, a tri godine kasnije još sedam slika i 1.000 forinti za njihovo održavanje
1873
Uposlen Toma, prvi pokazivač muzeja; muzej obišao 401 posetilac
1881
Zakonom o Narodnoj biblioteci i muzeju, Narodni muzej je izdvojen kao samostalna ustanova
1882
Postavljena prva tematska izložba Skulpture Petra Ubavkića
1882
Projekat Zakona o istorijskim i umetničkim starinama u Srbiji, prvi akt o zaštiti „da se stane naput….. samovoljnom uništavanju starina i njihovom izvozu van zemlje“
1882
Prva izložba slika Katarine Ivanović
1883
Priređen Spisak sviju na gledanje izložene predmete u muzej – preteča muzejskog vodiča; muzejski fond izložen u 3 sobe
1883
Otkupljene slike Anatom Đorđa Krstića i Vesela braća Uroša Predića
1886
Kralj Milan Obrenović poklonio muzeju zbirku od 1.352 primeraka srpskog srednjovekovnog novca i zapon humskog kneza Petra
1887
Otkupljeni srebrni pojasevi iz Mramorca
1888
Hadži Pavle plemeniti Riđički iz Mokrina, u Luksoru otkupljuje mumiju sveštenika Nesmina, poznatu kao Beogradska mumija, „ne za sebe, već za srpski narod“
1891
Bertold Lipaj poklonio muzeju 70 slika mletačkih umetnika
1895
Muzeju predata zaostavština Vuka Karadžića i slike Mine Karadžić
1895
Istraživanje rimske grobnice u Brestoviku
1896
Prva nabavka opreme za muzejsku fotolaboratoriju
1896
Prvi put imenovan pomoćnik čuvara muzeja
1898
Muzeju poklonjena čuvena kameja iz Kusadka sa predstavom cara Konstantina
1900
Izdat prvi stručni katalog Opis stvari iz zaostavštine Vuka Stefanovića Karadžića, autor Mihailo Valtrović
1900
Muzeju predat bronzani portret cara Konstantina
1900
Muzeju poklonjen vredni Temnićki natpis
1904
Prva Jugoslovenska izložba (umetnici iz Srbije, Hrvatske, Slovenije i Bugarske)
1904
Otvorena prva muzejska postavka koja je predstavljala sve zbirke (Arheološko odeljenje sa lapidarijumom, Srednjevekovno odeljenje, Galerija slika, Vukova soba) i štampan novi katalog Spisak slika izloženih u galeriji Narodnog muzeja
1907
Prvo zvanično evidentiranje broja posetilaca: 4.298
1908
Početak istraživanja izuzetnog neolitskog lokaliteta Vinča
1910
Iz Narodnog muzeja završeno izdvajanje etnografskih i prirodnjačkih zbirki
1912
Početak istraživanja Caričinog grada
1914-1918
Prvi svetski rat – bombardovanje muzeja i devastacija muzejskog fonda, uništen čuveni Kličevački idol, nestao Arijadnin pehar
1923
Muzej imao 10.380 posetilaca
1923
Muzejska biblioteka broji 1.243 naslova
1924
Umetničko društvo Lada muzeju poklonilo zbirku crteža Novaka Radonića i zbirku litografija Anastasa Jovanovića
1924
Početak sistematskih istraživanja lokaliteta Stobi, koje je trajalo u kontinuitetu do 1941. godine
1925
U muzeju osnovan Grafički kabinet
1926
Prva posleratna izložba u muzeju Retrospektiva slika Pavla Simića
1927
Pri muzeju osnovana prva konzervatorsko-restauratorska laboratorija
1929
Objavljeni Srpski spomenici, Pisani spomenici i Praistorijski spomenici
1930
Edit Čester Biti poklonila muzeju sliku Kamija Pisaroa Trg ispred Francuskog pozorišta
1930
Istraživanja Trebeništa, koja su trajala do 1933. godine
1931
Grad Amsterdam poklonio muzeju 48 umetničkih dela
1932
Otkupljena mermerna kopija Fidijine Atene partenos iz Herakleje
1933
Pokrenut časopis Numizmatičar
1933
Muzej ima 7 odeljenja, 3 laboratorije, 2 ateljea i 12 zaposlenih
1933
Kralj Aleksandar Karađorđević donosi odluku o ustupanju kraljevskog Novog dvora za prestonički muzej
1935
Uredbom o spajanju Istorijsko-umetničkog muzeja i Muzeja savremene umetnosti formiran je Muzej kneza Pavla
1935
Miroslavljevo jevanđelje predato muzeju na dalje čuvanje i izlaganje
1935
Otkupljena slika Ogista Renoara Kupačica
1936
Muzej kneza Pavla otvoren za javnost 18. januara sa savremenom muzeološkom postavkom koja predstavlja i nacionalnu i evropsku baštinu
1936
Izložba Moderno francusko slikarstvo gostuje u muzeju
1937
Muzejski fond broji ukupno 250.000 predmeta, od toga 120.000 numizmata
1937
Pokrenut časopis Umetnički pregled, koji je izlazio do 1941. godine
1938
Izložba Italijanski portret kroz vekove gostuje u Muzeju
1939
Izložba Sto godina francuskog slikarstva. Od Davida do Sezana gostuje u Muzeju
1939
Muzej ima 15 zaposlenih
1939
Na javnoj licitaciji u Parizu, Muzej kupio Moneovu sliku Ruanska katedrala
1939-1945
Drugi svetski rat; Muzej je bio sve vreme otvoren za posetioce
1944
Promena imena muzeja u Umetnički muzej
1945
Priređena izložba Srpsko slikarstvo 18. i 19. veka povodom stogodišnjice muzeja
1946
Muzej učestvuje u realizaciji izložbe Slikarstvo i vajarstvo naroda Jugoslavije 19. i 20. veka, koja gostuje u Rusiji Čehoslovačkoj i Mađarskoj
1947
Arheološka iskopavanja Dubravice, rimskog Marguma, trajala do 1950. godine
1949
Primljena zbirka Eriha Šlomovića
1950
Prva posleratna izložba iz programa međunarodne saradnje Radovi francuskih slikara 19. veka
1952
Muzeju vraćen naziv Narodni muzej; centralni je muzej Srbije
1952
Muzej je 23. maja svečano otvoren za javnost u zgradi na Trgu Republike koju je dobio 1951. godine, sa novom stalnom postavkom koja je poštovala hronološke principe
1953
Prva tematska izložba u novom izložbenom prostoru – Srpska grafika 18. veka
1954
Osnovano Prosvetno-pedagoško odeljenje, jedno od 9 odeljenja muzeja
1954
Početak sistematskog istraživanja Kosmaja, koja je muzej vodio do 1978. godine
1956
Univerzitet u Beogradu predao muzeju na čuvanje, obradu i izlaganje vredne numizmatičke zbirke Đorđa Vajferta i Filipa Ferarija, a 1959. i Ljubomira Kovačevića
1957
Muzej imao 163.000 posetilaca
1957
Prva pokretna edukativna izložba, Crteži i pasteli Moše Pijade gostuje po Srbiji
1957
Početak istraživanja Novog Brda, koje je trajalo do 1962. godine
1958
Pokrenut Zbornik radova Narodnog muzeja
1960
Osnovano Društvo prijatelja Narodnog muzeja, prvi predsednik Krista Đorđević
1960
Početak istraživanja izuzetnog neolitskog lokaliteta Pločnik
1960-1962
Istraživanja Petrove crkve u Novom Pazaru
1961
Božidar Marić poklonio muzeju slike Kamija Pisaroa, Ogista Renoara i Kamija Koroa
1962
Izložba Konstantin Danil
1963
Muzejski fond broji 195.688 predmeta
do 1963
Iz muzejskog fonda ustupljen znatan broj kulturnih dobara Vojnom muzeju, Muzeju grada Beograda, Muzeju Vuka i Dositeja, Istorijskom muzeju Srbije, Muzeju primenjene umetnosti, Galeriji fresaka, Muzeju savremene umetnosti
1964
Zbog početka do sada jedine rekonstrukcije zgrade muzej zatvoren za posetioce
1964
Zgrada u kojoj se muzej nalazi, podignuta po projektu arh. Nikole Nestorovića i Andre Stevanovića, proglašena za spomenik kulture
1965
Pokrenuta edicija Klasicizam kod Srba, izašlo osam tomova
1966
Muzej je svečano otvoren 7. jula s novom stalnom postavkom koncipiranom po estetskom principu
1966
U muzeju gostuje izložba iz Holandije Vincent van Gog, koja je imala preko 300.000 posetilaca
1967
Restitucija Arijadninog pehara iz državnog muzeja Šarlotenburg u Berlinu
1967
Ljubica Luković poklonila legat Nadežde i Rastka Petrovića
1968/69
Prve izložbe muzeja koje gostuju u inostranstvu: Srpsko slikarstvo između dva rata, u Nemačkoj, i Neolit centralnog Balkana, u Velikoj Britaniji, Danskoj i Nemačkoj
1969
Povodom 125-godišnjice muzeja otvorene izložbe Srednjovekovna umetnost u Srbiji i Kroz istoriju Narodnog muzeja
1971
Organizacija velike izložbe Umetnost na tlu Jugoslavije (od praistorije do danas), u Parizu
1971-1991
Đorđe i Lala Lučić-Roki poklonili zbirku slika i umetničkih predmeta
1972
Muzejski fond broji oko 200.000 predmeta
1973
U sastav muzeja ulazi Galerija fresaka, osnovana 1951. godine
1975
Otvoren Spomen muzej Nadežde i Rastka Petrovića
1976
Milojko i Sofija Dunjić poklanjaju muzeju svoju arheološku zbirku
1976
Prva izložba likovnih radova učenika Likovno proleće ustanovljena povodom Dana muzeja, održavana do 2002. godine
1977
Početak sistematskih istraživanja rimskog utvrđenja Dijana, koje traje i danas
1978
Muzej Lepenski Vir otvoren pored izmeštenog lokaliteta Lepenski Vir
1979
Muzeju priključen Muzej Vuka i Dositeja, osnovan 1949. godine
1980
Izložba radova centra za konzervaciju, prva te vrste u Srbiji
1980
Zaostavština Ljubomira Micića predata muzeju
1983
U muzeju gostuje izložba Majstori svetskog slikarstva iz zbirke A. Hamera
1985
Krista Đorđević poklonila slike jugoslovenskih autora
1985
Jovan Smodlaka poklonio slike jugoslovenskih autora
1988
Slike jugoslovenskih i evropskih umetnika poklonili Arso i Vojka Milatović
1988/89
Izložba Antički portret u Jugoslaviji gostuje u Moskvi, Frankfurtu, Madridu i Barseloni
1991
Prva izložba za slepe i slabovide Beogradska skulptura 1900-1950
1994
Muzejski fond broji oko 300.000 kulturnih dobara
1996
Otvoren Arheološki muzej Đerdapa u Kladovu, koji predstavlja rezultate istraživanja velikog međuinstitucionalnog projekta Đerdap
1996
Četiri dana nakon što je ukradena, vraćena Renoarova Kupačica; sa stalne postavke povučena dela iz Zbirke strane umetnosti
1996
Centralni registar pokretnih kulturnih dobara muzeja Srbije – početak primene novih tehnologija u stručno-naučnoj obradi kulturnih dobara
1997
Izložba Pjer Ogist Renoar iz zbirki Nardonog muzeja
1998
Izložba Nadežda Petrović: put časti i slave
1999
Zbog NATO bomardovanja povučena stalna postavka muzeja
2002
Izložba Od Lepenskog Vira do moderne umetnosti, pod pokroviteljstvom premijera Zorana Đinđića, u okviru kampanje za obnovu muzeja
2002
Od 1945. do 2002. godine Narodni muzej je objavio 433 publikacija, kataloga izložbi, kataloga zbirki, monografija, časopisa, vodiča i drugo
2003
Povučena stalna postavka zbog katastrofalnih uslova, mikroklimatskih i bezbednosnih
2004
Izložbu Impresivno! za 10 dana videlo 42.000 posetilaca
2004
Osnovan Dečiji klub Narodnog muzeja; u aktivnostima je do danas učestvovalo više hiljada dece i mladih
2004
Početak sistematskog istraživanja Šalitrene pećine, izuzetnog paleolitskog lokaliteta
2005
Formirano Odeljenje za preventivnu zaštitu
2005
Miroslavljevo jevanđelje uvršteno je na listu UNESKO Pamćenje sveta
2005/2006
Izložba Nepoznata priča o modernoj umetnosti gostuje u sedam gradova Japana, preko 300.000 posetilaca
2005
Dragoslav Damjanović darovao muzeju svoju umetničku zbirku od 222 slika i grafika
2006
Kompletirana elektronska baza celokupnog muzejskog fonda
2006
U muzeju gostuje izložba iz Luvra, U dodiru s antikom, kojom muzej počinje da sprovodi standarde pristupačnosti
2006
Vlada Republike Italije dodelila je Narodnom muzeju medalju za saradnju u oblasti kulture
2006-2007
Sve zbike muzeja konzervatorski pregledane, barkodirane, spakovane i pripremljene za selidbu
2007
Muzej gostuje u Italiji, u Komu, sa izložbom Impresionisti, simbolisti i avangarda, u Italiji, u Adriji, sa izložbom Balkan. Antička civilizacija između Dunava i Jadranskog mora i u Zagrebu, Hrvatska, sa izložbom 100 vrhunskih dela hrvatske umetnosti iz Narodnog muzeja; dela iz muzeja videlo preko 200.000 posetilaca
2008
Izložba Vinča – praistorijska metropola, u saradnji sa Muzejom grada Beograda, Filozofskim fakultetom i Galerijom Srpske akademije nauka i umetnosti
2009
Prva velika izložba nacionalne umetnosti novog veka Vek srpske umetnosti. 1850-1950, pod pokroviteljstvom predsednika Rumunije i Srbije, gostuje u Bukureštu
2009
Muzejski fond ima 400.000 predmeta
2010
Izložba 100 godina srpske umetnosti imala je 100.000 posetilaca za 45 dana
2010
Izložbu Paja Jovanović videlo je 160.000 posetilaca za tri meseca trajanja
2010
U predsedničkoj palati Kvirinal, u Rimu, gostovala izložba Italija i konzervacija veličanstvenog kratera, pod pokroviteljstvom predsednika Italije i Srbije
2011
Na izložbi Poklon zbirka Dragoslava Damjanovića predstavljen ovaj izuzetan dar
2011
Završena rekonstrukcija Muzeja Lepenski Vir, po projektu arh. Siniše Temerinskog i Marije Jovin. od juna otvoren Centar za posetioce – Muzej Lepenski Vir
2011
Muzej je realizovao 34 izložbe u Narodnom muzeju i u drugim prostorima u Beogradu, Srbiji i inostranstvu, koje su imale 187.323 posetilaca
2012
Završena rekonstrukcija i sanacija Muzeja Vuka i Dositeja i otvorena nova stalna
postavka
2013
Izložba Konstantin Veliki i Milanski edikt 313. Rađanje hrišćanstva u
rimskim provincijama na tlu Srbije, povodom 1700 godina od donošenja Milanskog
edikta
2013
Izložba Zaveti i poruke. Stefan Nemanja – devet vekova
2014
Izložba Svetlost u mraku Prvog cvetskog rata. Protagonisti impresionizma u
Srbiji, povodom stogodišnjice od početka Velikog rata
2015
Narodni muzej u Beogradu, dobitnik nagrade „Mihailo Valtrović“ Muzejskog
društva Srbije za izuzetne rezultate u stručnom radu
2015
Izložba Nadežda Petrović. Povodom 100 godina od prava na večan pomen. Izbor
slika iz narodnog muzeja u Beogradu, za 40 dana videlo 23.000 posetilaca u Medija centru
Doma vojske
2017
Narodni muzej u Beogradu, dobitnik nagrade NK ICOM Srbije kao muzej godine za
učešće u evropskom projektu Ceramics and its Dimensions
2018
Nakon sanacije i adaptacije, 28. juna je otvorena stalna postavka u zgradi na Trgu
Republike. Do kraja godine Muzej je obišlo preko 150.000 posetilaca
2019
Povodom 175 godina postojanja, Narodni muzej u Beogradu odlikovan je
Sretenjskim ordenom prvog reda
Pročitajte više