Formiranje fonda

Narodni muzej je osnovao Jugoslovensku galeriju (1904) da bi iz nje ubrzo izdvojio i jezgro Zbirke jugoslovenskog slikarstva 20. veka. Ona je u početku čuvala vrlo malo slika najuglednijih umetnika iz Srbije, Hrvatske i Slovenije, najpre učesnika Prve jugoslovenske umetničke izložbe, zatim i onih koji su izlagali na prestižnim likovnim smotrama u Beogradu. Tako su sa prolećnih izložbi redovno otkupljivani radovi umetnika iz svih krajeva tadašnje Kraljevine Jugoslavije, sa željom da se registruju aktuelni pravci i pokreti, ujedno i korifeji koji su stvaralaštvom obeležili svoje vreme. Zbirka je znatno obogaćena posle Drugog svetskog rata kada su izuzetno vredna dela ustupila ministarstva i državne ustanove. Osim redovnim otkupom, mnoga dragocena ostvarenja stigla  su kao poklon pojedinih vlasnika i autora.

Umetnički pravci i autori

Zbirka sada čuva 2,927 ulja, tempera, gvaševa i akvarela. Ona pruža odličan pregled matičnih tokova u Srbiji i nekadašnjoj Jugoslaviji počevši od impresionizma, simbolizma, secesije, ekspresionizma i fovizma, preko postkubizma i novog realizma treće decenije, zatim kolorističkog ekspresionizma, poetskog realizma, intimizma, nadrealizma i socijalne umetnosti tokom četvrte decenije, do modernizma pedesetih, Decembarske grupe, Mediale, apstrakcije, enformela, novog znaka, nove figurcije i drugih bitnih pojava u drugoj polovini prošlog veka.

Od preko petstotina autora, ističemo imena samo nekih od doajena: Marko Murat, Rista Vukanović, Leon Koen, Nadežda Petrović, Ivan Grohar, Josip Račić, Rihard Jakopič, Kosta Miličević, Milan Milovanović, Pero Poček, Mirko Rački, Mališa Glišić, Miroslav Kraljević, Emanuel Vidović, Moša Pijade, Beta Vukanović, Ivan Radović, Sava Šumanović, Tone Kralj, Marjan Trepše, Živorad Nastasijević, Vasa Pomorišac, Zora Petrović,  Jovan Bijelić, Vilko Gecan, Petar Dobrović, Marino Tartalja, Juraj Plančić, Omer Mujadžić, Milo Milunović, Marko Čelebonović, Milivoj Uzelac, Nikola Martinoski, Ignjat Job, Gojmir Anton Kos, Ivan Tabaković, Nedeljko Gvozdenović, France Kralj, Lazar Ličenoski, Vladimir Becić, Đorđe Andrejević Kun, Milan Konjović, Stojan Aralica, Peđa Milosavljević, Kosta Hakman, Ljubica Cuca Sokić, Petar Lubarda, Milena Pavlović Barili (Barilli), Boža Ilić, Oskar Herman, Lazar Vujaklija, Aleksandar Tomašević, Leonid Šejka, Miloš Bajić, Mladen Srbinović, Siniša Vuković, Stojan Ćelić, Branko Miljuš, Živojin – Žika Turinski, Dragoš Kalajić, Julije Knifer, Mića Popović, Miodrag Vujačić Mirski, Radomir Reljić i Bata Mihailović.

Njihova remek-dela i antologijska ostvarenja ušla su u istorije umetnosti i značajne preglede slikarstva u Jugoslaviji, a kao znamenja opusa i vremena često su reprodukovana na koricama monografija i kataloga. Većina se izlaže u stalnoj postavci i potvrđuje da je Narodni muzej po sabranom blagu najraskošnija umetnička riznica Srbije.

Kustos:  Gordana Stanišić, muzejski savetnik

g.stanisic@narodnimuzej.rs

Pročitajte više